• Comments Off on

Het halo- en horn-effect

Wanneer we mensen voor het eerst ontmoeten, krijgen we een eerste indruk. Onderzoek wijst uit dat deze eerste indruk een direct effect heeft op hoe wij deze persoon verder zullen beoordelen.

De positieve variant van de invloed van de eerste indruk heet het halo-effect en kan jou helpen om als sollicitant succesvoller te zijn.

Hoe graag we het ook zouden willen, mensen zijn bijna nooit compleet objectief bij het vormen van hun oordeel. Dat wil zeggen, onze keuzes, beslissingen en opinies worden bijna altijd in zekere mate beïnvloed door externe factoren. Zo zijn de meningen van jouw vrienden over een bepaald onderwerp waarschijnlijk van belangrijke invloed op de wijze waarop jij jouw mening over dit onderwerp gevormd hebt.

Sterker nog, zelfs het uiterlijk van een persoon heeft een zekere invloed op hoe wij hem of haar inschatten als persoon, maar dus ook of wij hen zien als geschikte sollicitant. Wanneer deze cognitieve bias in positieve zin uitvalt, noemen we dit het halo-effect. Ons beeld over deze persoon is rooskleuriger dan eigenlijk het geval is. Het tegenovergestelde van het halo-effect noemen we het horn-effect.

Wat is het halo-effect?

Het bestaan van het halo-effect werd voor het eerst onder de aandacht gebracht na een publicatie van het empirische onderzoek (1920) uitgevoerd door wetenschapper Edward Thorndike.

Thorndike demonstreerde hoe mensen bij het observeren van een enkele eigenschap geneigd zijn om hier allerlei andere eigenschappen bij te bedenken. De observatie van één eigenschap wekt dus de suggestie van vele andere niet-geobserveerde eigenschappen. Er ontstaat dus een vertekend beeld.

Hij beschreef in zijn onderzoeksrapport onder andere hoe mensen grove inschattingsfouten kunnen maken bij het beoordelen van het karakter. Het effect gaat zelfs zo ver dat mensen minder of lagere straffen krijgen in de rechtszaal (Efran, 1974). Dit fenomeen is beter bekend als een cognitieve bias.

Cognitieve bias en horn-effect

Een cognitieve bias is ingewikkelde terminologie voor de vooringenomenheid (bias) die wij soms hebben in ons denkproces (cognitief). In dit geval vertaalt deze vooringenomenheid zich in de vooroordelen die wij vormen over iemands karakter of geschiktheid op basis van één of een gering aantal eigenschappen die wij observeren. Vervolgens gaan we volledig onbewust op zoek naar eigenschappen die onze eerste indruk en oordeel bevestigen.

Je kunt je dus voorstellen dat een sollicitant na het maken van een slechte eerste indruk eigenlijk nog maar weinig kans van slagen heeft. De cognitieve bias van de beoordelende persoon beïnvloedt alle volgende indrukken die de sollicitant achterlaat in negatieve zin. Automatisch wordt er gezocht naar redenen waarom de slechte indruk de juiste was. Er wordt gezocht naar redenen waarom de kandidaat niet geschikt is: het horn-effect.

Aantrekkelijke mensen worden beter beoordeeld

Het halo-effect is niet gelimiteerd tot de innerlijke karaktereigenschappen van mensen. Ook fysieke kenmerken spelen een grote rol. De mate waarin mensen aantrekkelijk gevonden worden, bepaalt voor een groot deel hoe wij hun karakter en resultaten inschatten. Dit geldt zowel voor al behaalde resultaten uit het verleden als de resultaten die wij verwachten dat zij zullen behalen in de toekomst. Dit laatste is natuurlijk voornamelijk van invloed tijdens het solliciteren.

In 1974 voerden Landy en Sigall een wetenschappelijk experiment uit waarbij diverse groepen mensen een aantal betogen moesten beoordelen. Bij elk betoog dat beoordeeld moest worden (op een schaal van 1 tot 9) werd tevens een foto bijgesloten van de zogenaamde auteur. Deze foto’s waren door de onderzoekers vooraf geselecteerd op basis van aantrekkelijkheid: aantrekkelijk, gemiddeld en onaantrekkelijk.

Wat bleek? Dezelfde essays werden sterk afwijkend beoordeeld, afhankelijk van de foto die bijgesloten werd. Aantrekkelijke auteurs kregen een cijfer dat een stuk hoger was dan dat van de onaantrekkelijke auteurs en de controlegroep. Bij een goed essay was het verschil ongeveer één punt, maar bij de slecht geschreven essays was dit maar liefst tweeënhalve punt.

Door het grote onderlinge verschil tussen de scores van de goed geschreven en de slecht geschreven essays luidde de conclusie van dit onderzoek dat mensen over het algemeen geneigd zijn om aantrekkelijke mensen eerder het voordeel van de twijfel te geven.

Wat betekent dit voor sollicitanten

Draag zorg voor de impressie die jij wilt maken tijdens het solliciteren. Stel vast welke specifieke indruk jij wilt achterlaten en ga vervolgens methodisch te werk om dit te bewerkstelligen. Deze eerste indruk kan nou eenmaal cruciaal zijn voor jouw kansen op een baan. Dit geldt niet alleen voor de karaktereigenschappen en competenties die jij graag wilt demonstreren, ook hoe jij eruitziet maakt een verschil. Dit heb je gelezen in het gedeelte hierboven. Zorg dat je er piekfijn uitziet wanneer je op sollicitatiegesprek gaat: jijzelf hebt de mogelijkheid om invloed uit te oefenen.

Je kunt niet radicaal veranderen hoe je eruitziet als persoon, maar je kunt er wel zorg voor dragen dat je er representatief uitziet; een net gestreken overhemd, een passend colbert en goede schoenen voor de heren, nette blouse, niet teveel make-up en weinig zichtbare huid voor de vrouwen. Dit soort zaken kunnen triviaal lijken, maar of we het nu willen of niet, ze hebben een groot effect op hoe jij uiteindelijk als persoon én als kandidaat voor de baan zal worden ingeschat.

Jij hebt als sollicitant het vermogen om de beoordeling van jou als kandidaat te beïnvloeden. Wees je hiervan bewust en zorg dat je hier goed gebruik van maakt!

Over Perry Kroes

Sinds 2010 heb ik duizenden werkzoekenden geholpen om de baan van hun dromen te veroveren. Dit doe ik vrijwel uitsluitend digitaal: via deze website, email, telefoon, Skype en mijn e-books: ‘het sollicitatiebriefhandboek’ en 'het cv-handboek’. Ik geloof dat iedereen een baan verdient waar hij of zij gelukkig van wordt. Ook jij. Mijn missie is om jou deze baan te helpen veroveren.

Comments are closed.