• 3

Vrouwen, carrière en zelfvertrouwen: een drie-eenheid?

“There are still days I wake up feeling like a fraud, not sure I should be where I am”. Deze woorden van Chief Operation Officer van Facebook Sheryl Sandberg zijn herkenbaar voor veel vrouwen in de top die zich omringd weten door mannelijke collega’s. Zo ook Katty Kay van BBC World News America, die zelf beweert haar positie te danken aan haar Britse accent, en haar collega Claire Shipman, naar eigen zeggen door ‘toeval’ in haar huidige baan gerold.

Mannen schrijven succes toe aan zichzelf en vrouwen aan externe factoren, volgens Sandberg. Vraag een vrouw naar haar uitstekende prestaties en ze zal zeggen dat ze een helpende hand heeft gekregen, er vele uren werk in heeft gestoken of dat ze geholpen is door ‘toeval’. Vraag een man hetzelfde en hij zal zich het succes toe-eigenen als uitloper van zijn talent.

Vrouwen doen zichzelf tekort

“Het ontkennen van de eigen competentie en autoriteit is onder succesvolle vrouwen zo goed als gemeengoed”, beaamt Anna Fels, schrijfster van het boek Vrouwen en Ambities. Waarom? Misschien vanwege wat psychoanalytica Ethel Person ooit zei: “Een succesvolle vrouw beschermt haar ‘vrouwelijkheid’ door de authenticiteit van haar werk te ontkennen”. Met andere woorden: ‘succes’ en ‘vrouw zijn’ gaat in de hoofden van vrouwen vaak niet goed samen. Dit geldt vooral voor omgevingen waarin vrouwen – werkend in een mannendomein – zich sterk bewust zijn van hun gender, toont onderzoek aan. Plaats een vrouw in een omgeving met merendeels mannen en haar eigen (onbewuste) denkbeelden omtrent wat ‘vrouw zijn’ betekent, beïnvloeden haar prestaties. Wisten vrouwen in een onderzoek van Anne Maass niet of ze een mannelijke of vrouwelijke tegenspeler hadden, dan schaakten ze even goed als de mannen. Als de vrouwen te horen hadden gekregen dat ze het tegen een man opnamen, dan daalde hun prestatie met zo’n 50 procent. Dachten de vrouwen tegen een vrouwelijke partner te spelen, dan speelden ze weer op niveau.

De onbewuste invloed van gender stereotypen kan dus een oorzaak zijn van de vrouw aan de top die zichzelf benoemt tot ‘fraudeur’. Vrouwen hier de schuld van geven is niet terecht, volgens Robert Haringsma, auteur van het boek ‘Vergroot je Zelfvertrouwen’. De inprenting van deze stereotypen begint al op school en kan versterkt worden door rolmodellen die via bijvoorbeeld de media tot je komen. Zo kan onbewust het idee worden gevestigd dat bankieren meer past bij mannen en dat mannen meer zakelijk of financieel inzicht hebben.

Zelfvertrouwen verschil tussen mannen en vrouwen

Echter, er speelt nog iets anders mee. In het boek dat Claire Shipman samen schreef met Katty Kay, The Confidence Code: The Science and Art of Self-assurance – What Women Should Know, stelt ze dat er een grote confidence gap is tussen mannen en vrouwen als het gaat om carrière. Mannen zijn dan weliswaar ook onzeker, maar vrouwen hebben hier percentueel meer last van en worden hierdoor vaker belemmerd in hun carrière. Vrouwen vragen volgens Kay en Shipman niet zo vaak om salarisverhogingen of promoties als mannen. Uit een onderzoek onder 3000 vrouwelijke en mannelijke managers bleek een duidelijk verschil in carrièreverwachting tussen beide seksen (ongeveer een derde van de jonge mannelijke managers dacht een directiefunctie te krijgen tegen 15 procent van de vrouwen) en bovendien een opvallend verschil in zelfvertrouwen. Volgens Nederlands onderzoek van Vreneli Stadelmaier onder 600 vrouwen laat zo’n 60 procent zich in haar carrière remmen door onzekerheid.

Die onzekerheid speelt ook mee in de prestaties van vrouwen. In het eerder aangehaalde onderzoek onder vrouwelijke en mannelijke managers, zouden de mannen het later verder schoppen dan de vrouwen. “Zelfvertrouwen doet er meer toe dan vaardigheden”, concluderen Kay en Shipman. Echter, volgens Haringsma draait het veel meer om de strategie waarmee mannen en vrouwen met hun onzekerheid omgaan. Mannen weten deze meer te verbloemen en zetten sneller een ‘pokerface’ op, terwijl de vrouw risico uit de weg gaat. Juist dit laatste is niet goed voor het bereiken van je ambities. Vrouwen en mannen verschillen niet in hun prestaties zolang vrouwen maar worden gestimuleerd om actie te ondernemen en moeilijke vraagstukken niet uit de weg gaan, laat ook onderzoek zien.

Tips voor vrouwen

Hoe kunnen vrouwen ervoor zorgen dat hun onzekerheid hen niet passief maakt? Dat ze de vraag om salarisverhoging of promotie niet langer voor zich uit blijven schuiven door de gedachte het niet waard te zijn? Vrouwen moeten misschien wat minder in het overdenken blijven hangen (‘Lukt dit me wel of lukt dit me niet?’ ‘Ben ik hier wel de juiste kandidaat voor of niet?’), stellen Kay en Shipman, en meer durven doen. Dit betekent tevens niet wachten tot ze een vacature vinden die 100% op hun kwaliteiten aansluit. Mannen vinden 60% meestal genoeg, volgens de auteurs. ‘De rest leer ik wel tijdens m’n werk’, denken zij. Vrouwen hoeven niet perfect te zijn voor een job en moeten leren een growth mindset aan te nemen. Niet te denken ‘Ik bezit die vaardigheid nu eenmaal niet’, maar: ‘Hier liggen nog groeikansen voor mij’.

Aan je eigen zelfvertrouwen kun je daarnaast wat doen. Hieronder staan vijf tips voor het verkrijgen van meer zelfvertrouwen:

  1. Leer jezelf een growth mindset aan. Focus je op wat je nog kunt worden in plaats van wat je nooit zult zijn. Probeer je vaardigheden te blijven ontwikkelen en trots te zijn op het resultaat. Wees je ervan bewust dat je kunt werken aan je zelfvertrouwen.
  2. Neem risico. Durf te falen. Als je wacht tot je de perfecte kandidaat bent of alle vaardigheden perfect beheerst, zul je een hoop mooie kansen missen. Een imperfecte poging levert soms meer op dan wachten tot je er 100% klaar voor bent.
  3. Leer je eigen successen en kwaliteiten zien. Probeer hierbij niet meteen naar externe invloedfactoren te wijzen, maar je eigen rol hierin op waarde te schatten. Ieder succes telt: groot of klein.
  4. Onderzoek je angsten en onzekerheden. Wat gebeurt er als je faalt? Probeer het zo concreet mogelijk te maken en beoordeel de consequenties zo objectief mogelijk. Vaak blijken deze heel miniem te zijn.
  5. Vraag aan anderen wat zij nog meer in je zien. Omring je met mensen die de positieve kwaliteiten van jou kunnen beamen.

Over Pauline van Tol

Pauline van Tol was medewerker bij de Loopbaanonderhoudsgroep, een organisatie welke loopbaanbegeleiding biedt aan hoogopgeleide managers en professionals. Hier hield zij zich bezig met thema’s als het vinden van je work(ing) identity, zelfvertrouwen, personal branding en duurzame inzetbaarheid. Ze heeft een passie voor het naar boven halen van de kwaliteiten en mogelijkheden in mensen. Om die reden volgt ze op dit moment een tweede master Positieve Psychologie aan de Universiteit Twente.

  • Hallo,
    Leuk artikel. Wij van Talent Plus Assen, zijn op zoek naar mensen die ons, 45+ers met hbo over hoger opgeleid, gratis een workshop willen geven. Zodat wij onszelf goed in de markt kunnen zetten en weer een baan zullen vinden. Zou u of iemand van uw organisatie bereid zijn om onze groep van ca. 20 mensen op een dinsdagmiddag in het UWV kantoor te Assen een workshop te geven van 1 tot max. 2 uur.
    Graag hoor ik van u,
    Margit Akkerman
    Werkgroep activiteiten en workshops Talent Plus Assen
    06-44946787

  • Josefien Wouda

    Dat boek van Kay en Shipman ga ik zeker eens doorbladeren bij de boekhandel, want ja, ik ben een echte vrouw en kan wel wat tips op dit gebied gebruiken : ))

  • Yvonne

    Ik ben gewend om de laatste 10 jaar eigenlijk alleen maar tussen de mannen te werken (ICT). Zelf merk ik er weinig van dat ik te weinig zelfvertrouwen heb. Ik weet wat ik weet, heb geleerd wat ik heb geleerd, en wil graag weten en leren wat ik nog niet weet of heb geleerd. Waar ik sneller tegenaan loop is het zogenaamde ‘haantjes’ gedrag bij diverse mannelijke collega’s. Hierin heb ik eerder het gevoel dat vrouwen niet technisch behoren te zijn, en het ook vaak niet beter mogen weten dan de mannelijke collega’s. De beperkingen die ik heb ervaren zaten niet zozeer in mijzelf, maar eerder intern binnen de afdeling of de manager. Ik wilde graag verder, meer weten, meer leren, mijzelf tot een expert kunnen ontwikkelen. Hier werd echter nooit op ingespeeld zodat ik ook verder kon komen. Hier kon ik soms doodongelukkig en gefrustreerd van worden. Ik heb hierdoor uiteindelijk altijd voor mijzelf gekozen, en ben dus ook regelmatig van werkgever gewisseld. Inmiddels ben ik 46 en wordt ik daar dus weer op afgerekend in de huidige tijd. Van mijzelf weet ik echter dat ik een bedrijf veel te bieden heb. Ik durf kritisch te zijn, en kritisch te kijken zodat processen beter verlopen of er efficiënter gewerkt kan worden. Helaas kom ik het vaker tegen dat ik tegen gehouden wordt door collega’s of managers dan dat ik aan mijzelf twijfel. Ik ben zelfs op een sollicitatie al eens afgewezen omdat ik te zeker over kwam. Ik zou daardoor dus niet in het team passen. Mij geeft dit eerder de indruk dat er dan onzekere mensen op die afdeling zitten, de zogenaamde grijze muizen. En schijnbaar worden bedrijven daar gelukkig van. Ik heb dus geleerd voor mijn eigen geluk te gaan. Aansluiting bij collega’s vind ik daarbij belangrijker dan het soort bedrijf waar ik werk. Ik werk liever heel de dag tussen mensen die het echt naar hun zin hebben, en dat dit ook merkbaar is op de werkvloer, dan dat ik in een heel stille omgeving zit waar geen woord met elkaar wordt gesproken.