• 3

Zwemmen in de vissenkom van de arbeidsmarkt: Hoe vind ik een baan welke mij gelukkig maakt?

Het verlies van een baan of het langdurig werkloos zijn is geen lichte aangelegenheid, zoals jij als lezer misschien zult ervaren. Onderzoek laat zien dat het hebben van positieve relaties met anderen, het ervaren van een bepaalde mate van controle over je leven en het hebben van een doel waar je naar streeft alle belangrijk zijn voor onze mate van welbevinden. En laat het nu net deze drie factoren zijn die deuken oplopen wanneer het werk ons wordt ontnomen of wanneer we na ons afstuderen niet direct aan een baan kunnen komen.

Dit kan ik uit eigen ervaring beamen. Had ik tijdens mijn studie nog een aardig gevoel van controle over mijn eigen voortgang, ineens werd ik geconfronteerd met een gevoel van afhankelijkheid: Is er wel iemand die mij wil en potentie in mij ziet? En, een meer existentiële vraag: Zit er wel iemand op mij te wachten? Het voelde bovendien alsof ik na veelvuldig instructies te hebben gekregen voor het eerst mocht gaan zwemmen – zwemmen in de vissenkom van de arbeidsmarkt. Echter, het heldere water in mijn kom werd gaandeweg troebeler hoe langer ik geconfronteerd werd met een doolhof aan banen en werkgevers: Waar was ik nou eigenlijk naar op zoek en waar zou ik bovendien gelukkig van worden?

Met de vraag in mijn hoofd wat een mens werkelijk gelukkig maakt, besloot ik uiteindelijk door te studeren in de Positieve Psychologie. Deze stroming pleit ervoor dat meer aandacht wordt besteed aan het welbevinden en floreren van mensen, organisaties en maatschappijen. De tijd dat de psychologie alleen keek naar wat er mis is in de mens is voorbij. In plaats van de aandacht te vestigen op de oorsprong van onze angsten en depressies, hebben grondleggers Martin Seligman en Mihaly Csiksentmihalyi opgeroepen om ook te onderzoeken wat ons gelukkig maakt en wat bijdraagt aan persoonlijke groei. Die vraag wat ons werkelijk gelukkig maakt en hoe we als mens kunnen floreren is inmiddels in velerlei domeinen gesteld: op scholen, werk, binnen de GGZ, maar ook in gevangenissen en zelfs in de wereld van design.

Hoe word ik een gelukkige werknemer?

Heb je jezelf ooit de vraag gesteld wat jou gelukkig maakt, niet alleen in je gewone leven, maar ook in je werkleven? Wat is belangrijk voor jou in het vinden van een nieuwe baan? Onder welke omstandigheden denk je je ten volle te kunnen ontplooien? Onderzoek van Gallup toont aan dat slechts 13% van de werknemers op deze wereld met passie werkt, 24% is actief niet betrokken bij hun werk (laat dit openlijk zien) en 63% stopt noch energie, noch passie in het werk. Deze laatste groep ‘slaapwandelt’ als het ware door de werkdag heen. Uit Nederlands onderzoek van Wilmar Schaufeli blijkt dat slechts 20% van de Nederlanders echt bevlogen is op het werk. Volgens Schaufeli is een ‘bevlogen’ werknemer iemand die werk doet dat bij hem of haar past, die zich gezien en gewaardeerd voelt, zijn/haar werk leuk en belangrijk vindt en daarnaast het gevoel heeft zijn/haar talenten volledig te kunnen benutten.

Afgelopen zomer mocht ik een workshop bijwonen van Engelsman Nic Marks, oprichter van Happiness Works, een organisatie welke zich bezighoudt met cultuurverandering op het werk. Deze organisatie heeft als doelstellingen gelukkiger werknemers, hogere productiviteit en een duurzamere werkplek. Marks is daarnaast bekend van een aantal TED-talks en het NEF (New Economics Foundation). Volgens Marks zijn er veel factoren die van invloed zijn op je werkgeluk. Echter, de volgende factoren komen het sterkst naar voren uit onderzoek binnen veel verschillende landen:

  • relaties met anderen
  • rechtvaardigheid
  • balans
  • autonomie
  • controle
  • leren
  • prestaties
  • betekenis
  • een doel

Marks heeft deze factoren vervat in vijf ideeën om meer welbevinden te ervaren op het werk. Voor het gemak heb ik deze ideeën aangepast aan jouw situatie als werkzoeker. Misschien zul je geen werk vinden dat aan alle vijf de criteria voldoet, maar daar gaat het niet om. Ik hoop dat je stilstaat bij de vraag wat jou werkelijk gelukkig maakt in het zoeken naar werk, zodat het zwemmen in de arbeidsmarkt wat gemakkelijker voor je wordt. Zo ook straks voor mij, als ik weer een sprong mag wagen. Opdat die vissenkom waarin je je door de arbeidsmarkt beweegt weer wat minder troebel raakt.

De volgende vijf ideeën kunnen je helpen in de zoektocht naar werk waar je gelukkig van wordt:

Connecties

Probeer aandacht te hebben voor werk waarin je relaties met anderen kunt opbouwen – binnen teams, tussen teams en bijvoorbeeld met klanten. Door het opbouwen van relaties ervaar je verbondenheid met anderen en dit kan bijdragen aan je welbevinden.

‘Fairness’

Probeer aandacht te hebben voor werk waarbij je een eerlijke beloning krijgt en een juiste privé-werk balans kunt onderhouden.

Empowerment

Probeer aandacht te hebben voor werk waarin je je sterke kanten kunt inzetten om zo gewenste doelen te behalen. Waarin je bovendien invloed kunt uitoefenen op de dingen die je doet, ofwel een bepaalde mate van autonomie ervaart.

Uitdaging

Probeer aandacht te hebben voor werk dat voldoende uitdaging biedt – niet te weinig waardoor je je verveelt en niet te veel waardoor je gestrest en angstig raakt.

Inspiratie

Probeer aandacht te hebben voor werk waarin je je geïnspireerd voelt. Waarin je het belang van je werk binnen het grotere geheel kunt zien, niet slechts binnen je eigen bedrijfsdoelen. Werk, waarin je bijvoorbeeld ziet hoe je ook een bijdrage levert aan de maatschappij.

Over Pauline van Tol

Pauline van Tol was medewerker bij de Loopbaanonderhoudsgroep, een organisatie welke loopbaanbegeleiding biedt aan hoogopgeleide managers en professionals. Hier hield zij zich bezig met thema’s als het vinden van je work(ing) identity, zelfvertrouwen, personal branding en duurzame inzetbaarheid. Ze heeft een passie voor het naar boven halen van de kwaliteiten en mogelijkheden in mensen. Om die reden volgt ze op dit moment een tweede master Positieve Psychologie aan de Universiteit Twente.

  • Wim van Hoogdalem

    Grote vraag voor mij is waarom ik dan ontslagen ben (na 32 jaar). Ik ben altijd fluitend naar m’n werk gegaan, was nooit ziek en draaide 60-70 uur per week zonder daarvoor extra betaald te krijgen (behoorde dus tot die 13%). Ben benieuwd hoe jij daar tegenaan kijkt

    • Pauline van Tol

      Dag Wim,

      Vervelend te horen dat u na 32 jaar ontslagen bent. Ik kan me goed voorstellen dat dat hard aankomt wanneer u altijd met passie heeft gewerkt en zoals u zegt ‘fluitend’ naar uw werk bent gegaan. Gelukkig zijn met een baan is helaas geen garantie op baanbehoud. Dat blijkt maar weer en ik heb dan ook niet de antwoorden klaar waarom passievolle mensen toch ontslagen worden. Waarschijnlijk liggen daar toch ook andere factoren aan ten grondslag, welke ik niet ken.

      Gelukkige werknemers hebben over het algemeen wel meer veerkracht (bv. minder snel last van burn-out) en presteren beter. Dat laatste is weer goed voor ons welbevinden en zo is de cirkel weer rond. Misschien ervaart u daar nu nog positieve effecten van.

      Ik zou u graag de vraag stellen welke factoren in uw vorige baan maakten dat u zo’n passie voelde voor uw werk. Wat zorgde ervoor dat u fluitend naar uw werk ging? Ik stel deze vraag omdat de een meer waarde hecht aan het opbouwen van relaties met anderen en een ander om uitgedaagd en geïnspireerd te worden in het werk. We verschillen in de mate waarin deze behoeften belangrijk voor ons zijn en dus in wat ons welbevinden doet groeien. Ik wens u alle goeds toe in uw zoektocht naar een nieuwe baan en dat u in de toekomst weer fluitend naar uw werk mag gaan.

      Hartelijke groet,

      Pauline

  • Interessant stuk, ik denk dat veel werkende mensen en werkzoekende hiervan kunnen leren!